Armenia – mały kraj z wielką historią

Pierwszy ale nie ostatni 🙂 mój kontakt z Armenią miał miejsce na początku maja 2018, przy okazji pobytu w Gruzji. Krótki wypad dał mi  możliwość zorientowania się w imponującej historii tego kraju, widoki zachwycające, przemili ludzie i wspaniała kuchnia… następna wizyta w planie. A tym czasem kilka fotek obrazujących niezwykłość Armenii

Pierwszy przystanek Akhala , 1 h drogi od gruzińskiej granicy.

Ufortyfikowany klasztor Akhtala, znany również jako Płnaskoje Ewangelie z trzech stron otoczony jest głębokim kanionem: przyroda, która otacza twierdzę niesamowitym krajobrazem, jest zarazem jej obrońcą. Choć klasztor jest dziś opuszczony, jest miejscem częstych odwiedzin ludzi, których wabi tu czar  dawnej ormiańskiej architektury.

Klasztor został założony prawdopodobnie w czasach średniowiecznych i początkowo był znany jako Pghindzavank. Znajduje się na skale nad rzeką Debed, co dodatkowo wzmacnia jego strategiczne znaczenie. Kompleks klasztorny zawiera kilka budowli, w tym główne kościoły oraz obronne mury.

Klasztor Akhtala jest szczególnie znany z fresków z XIII wieku, które pokrywają wnętrza jednego z głównych kościołów kompleksu, św. Proroka Eliasza. Te freski są niezwykłe, ponieważ łączą wpływy bizantyjskie oraz lokalne ormiańskie stylu artystycznego, co jest rzadkością w regionie.

Miejsca pochówku często składają się z prostych płyt kamiennych, czasem zdobionych krzyżami lub prostymi inskrypcjami. Wiele z nich to groby duchownych i mnichów, którzy służyli w klasztorze przez wieki, a także lokalnych dostojników i ich rodzin, co świadczy o ich społecznej i duchowej roli w lokalnej społeczności.

Znaczenie tych zewnętrznych grobów wzrasta także ze względu na ich dostępność i widoczność dla odwiedzających, co sprawia, że stanowią one ważny element edukacyjny i kulturowy dla turystów i pielgrzymów odwiedzających klasztor. Oferują oni wgląd w długą i złożoną historię tego miejsca, odzwierciedlając zarówno jego religijne, jak i społeczne znaczenie w historii regionu.

Typowy ormiański krzyż kamieniowy zwanym chaczkar. Chaczkar jest unikalną formą ormiańskiego rzeźbienia kamienia, którego głównym elementem jest wyryty krzyż, często otoczony rozmaitymi motywami takimi jak rośliny czy geometryczne wzory. Ten konkretny chaczkar charakteryzuje się bogato zdobionym krzyżem z symetrycznie rozmieszczonymi, zwiniętymi spiralami i skomplikowanymi przeplotami, co świadczy o wysokim kunszcie rzemieślniczym.

Widoczne w tle kwitnące czerwone maki i zielone krajobrazy dodają scenerii piękna i spokoju. Chaczkary są często stawiane jako symboliczne ofiary podziękowania lub jako pamiątki ważnych wydarzeń w życiu społeczności ormiańskiej. W kontekście klasztoru, takie kamienne krzyże mogą służyć jako miejsca modlitwy oraz refleksji, stanowiąc ważny element duchowy i kulturowy dla odwiedzających i pielgrzymów.

4

Kolejny przykład chaczkaru, który jest nieco inny od poprzedniego. Ten krzyż kamieniowy również jest bogato zdobiony, z wyrzeźbionymi w kamieniu detalami, ale ma bardziej wyrafinowany i skomplikowany wzór.

Centralnym elementem chaczkaru jest krzyż, umieszczony w obramowaniu z motywów roślinnych i geometrycznych, które są typowe dla ormiańskiej tradycji rzeźbiarskiej. Poniżej krzyża znajduje się ośmiokątna gwiazda, co może mieć symboliczne znaczenie, często odnoszące się do duchowego oświecenia lub niebiańskiego porządku.

Dodatkowo, na chaczkarze znajdują się inskrypcje w języku ormiańskim, które prawdopodobnie dostarczają informacji o osobie lub osobach upamiętnionych przez ten krzyż, a także mogą zawierać daty lub inne istotne informacje historyczne.

Dodatkowo 🙂 okres kwitnienia maków !

Kolejny przystanek to  przepiękny Sanahin, którego nazwa oznacza „ten starszy”, co odnosi się prawdopodobnie do starszeństwa nad sąsiednim Haghpatem.

Sanahin to zabytkowy kompleks klasztorny położony w prowincji Lori, na północ od miasta Alaverdi, na wysokości około 966 metrów nad poziomem morza. Jest to jeden z najważniejszych zabytków architektury sakralnej w Armenii i został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 roku, razem z pobliskim klasztorem Haghpat.

Podróżując po Armrnii ma się wrażenie przeniesienia sie w czasie , klimaty jak z lat 70 tych w Polsce.

Kolejny przystanek to jedno z najbardziej urokliwych miejsc tego kraju – kompleks klasztorny Goshavank. Znajdujący się w malowniczej prowincji Tawusz, Goshavank jest prawdziwym klejnotem ormiańskiej architektury sakralnej.

Goshavank, zbudowany w XII-XIII wieku, zachwyca swoją prostotą i elegancją. Centralnym punktem kompleksu jest kościół św. Jana Chrzciciela, którego charakterystyczna bryła wyróżnia się na tle zielonych wzgórz otaczających klasztor. Wchodząc do środka, można poczuć duchową atmosferę tego miejsca, która jest wzbogacona przez pięknie zdobione wnętrza oraz liczne inskrypcje w języku ormiańskim.

Klasztor Goshavank był nie tylko centrum religijnym, ale także edukacyjnym i kulturalnym. W średniowieczu działała tu jedna z najważniejszych szkół Armenii, gdzie uczono m.in. teologii, filozofii i nauk ścisłych. Spacerując po terenie klasztoru, można natknąć się na liczne chaczkary – kamienne krzyże, które są unikalnym elementem ormiańskiego dziedzictwa kulturowego.